Sigortanın atması, insanların çoğunun sandığı gibi bir arıza değildir. Tam tersine, koruma sisteminin görevini yaptığı andır. Bir yerde ya olması gerekenden fazla akım çekiliyordur, ya da akım gitmemesi gereken bir yoldan gidiyordur. Sigorta bunu görür ve hattı keser.
Bu yüzden atan sigortayı hiç düşünmeden kaldırmak, bir şeyleri kaçırmak demektir. Kaldırırsınız, birkaç dakika sonra yine iner. Üçüncü seferde sinirlenip daha büyük amperli bir sigorta takmak ise yapılabilecek en tehlikeli şeydir: o durumda kablo, taşıyamayacağı akımı taşımaya devam eder ve ısınır.
Önce hangi sigortanın attığına bakın
Panodaki elemanlar aynı işi yapmaz. Normal otomat sigorta kabloyu ve cihazı aşırı akıma karşı korur. Kaçak akım rölesi ise insanı korur: akımın kaçak bir yoldan, mesela ıslak bir zeminden ya da sizin üzerinizden geçtiğini fark eder ve milisaniyeler içinde keser.
Kaçak akım rölesi genelde panonun en solunda, üzerinde bir test düğmesi (T ya da TEST yazar) bulunan daha geniş elemandır. Atanın hangisi olduğu, arızanın niteliğini baştan daraltır.
Sahada en sık gördüğümüz 5 sebep
1. Bir cihazın içinde kaçak var
Listenin başında çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, şofben ve termosifon geliyor. Bunların rezistansı ya da izolasyonu zamanla bozulduğunda kaçak akım rölesi devreye girer. Genelde makine belirli bir programa geldiğinde, örneğin ısıtma aşamasında atması karakteristik bir işarettir.
2. Nem almış bir buat ya da hat
Yağmurdan sonra ya da su sızıntısı olan bir duvarın yanında elektrik kesiliyorsa, sebebi çoğunlukla nem alan bir ek yeridir. Bu tür arızalar hava kuruduğunda kendiliğinden düzelir gibi görünür, sonra tekrar eder.
3. Hattın üzerine düşen yük fazla
Mutfakta buzdolabı, bulaşık makinesi, fırın ve su ısıtıcısı aynı hattan besleniyorsa, hepsi aynı anda çalıştığında sigorta atar. Burada arıza yoktur; hat ayrımı eksiktir. Çözüm de sigortayı büyütmek değil, mutfağı ayrı bir hatta almaktır.
4. Gevşek bağlantı
Priz, anahtar ya da buat içindeki bir vida zamanla gevşer. Gevşek bağlantı direnç yaratır, direnç ısı üretir. Bu tip arızalarda sigorta bazen atar bazen atmaz; asıl belirti prizin ısınması ve yanık kokusudur. Bu, listedeki en tehlikeli maddedir.
5. Sigortanın kendisi yorulmuş
Otomat sigortalar sonsuza kadar dayanmaz. Yıllarca atıp kalkan bir otomat, zamanla olması gerekenden düşük akımda açmaya başlar. Diğer sebepler elendiyse akla gelmesi gereken seçenektir.
Evde güvenle yapabileceğiniz kontrol
- Atan hattaki bütün cihazların fişini çekin.
- Sigortayı kaldırın. Atmıyorsa sorun cihazlardan birindedir.
- Cihazları tek tek takın, aralarında birkaç dakika bekleyin. Hangisinde attığını not edin.
- Hiçbir cihaz takılı değilken de atıyorsa arıza tesisattadır; zorlamayın.
- Yanık kokusu, ısınma ya da duman varsa hiçbir deneme yapmayın, o hattı kapalı tutun.
Ne zaman usta çağırmalı?
- Cihazların hepsi çıkarıldığı halde sigorta atıyorsa
- Panodan, prizden ya da anahtardan yanık kokusu geliyorsa
- Kaçak akım rölesi test düğmesine basıldığında atmıyorsa
- Hafif de olsa çarpma hissi varsa
- Panoda hâlâ seramik buşon varsa
Bu maddelerin hiçbiri bekletilecek konular değil. Ankara içinde çağrıya aynı gün dönüyor, arızayı ölçerek buluyoruz. Panoyu açıp bakmak ve hattı ölçmek, tahmin yürütmekten her zaman daha hızlı sonuç verir.