Elvankent’ten gelen telefonlarda sık duyduğumuz bir tablo var: akşamları fırın ya da çamaşır makinesi çalışınca salondaki ışıklar kısılıp açılıyor, televizyon bir kere kendi kendine kapanıp açılmış, üstüne bir de modem yanmış. Soru da hep aynı: “Elektrik şirketinden mi kaynaklanıyor?” Çoğu zaman değil. Yerinde baktığımızda panonun içindeki nötr bağlantısını gevşemiş, klemensin etrafını kararmaya başlamış buluyoruz.
Bu yazıyı bu tür bir arızayı erken fark etmeniz için yazıyorum. Çünkü nötr gevşemesi sessiz ilerleyen, ama son aşamasında cihaz yakan hatta yangın riski taşıyan bir arıza.
Nötr ne işe yarar, gevşeyince ne olur?
Evinizdeki her cihaza giden akım faz hattından gelir, nötr hattından geri döner. Nötr bu dönüş yolunun kendisidir. Bağlantı sıkı olduğu sürece fark etmezsiniz. Gevşediğinde ise o noktada direnç oluşur; yük arttıkça gerilim oynamaya, bağlantı noktası ısınmaya başlar.
Apartmanlarda iş biraz daha ciddi. Bina üç fazla beslenip daireler farklı fazlara dağıtıldığında ortak nötrdeki bir kopukluk, bazı dairelerde gerilimin 220 volt yerine çok daha yükseğe çıkmasına yol açabilir. Aynı anda birkaç dairede cihaz yanması bu yüzden olur.
Elvankent’te neden sık görüyoruz?
Elvankent’te hem eski yapılı apartmanlar hem de son yıllarda yapılmış siteler bir arada. Eski binalarda sorun genelde ana giriş ve kolon hattındaki yorulmuş bağlantılarda çıkıyor. Yeni binalarda ise tadilat sırasında sökülüp takılan panolarda, ya da klima, fırın, termosifon gibi yüksek güçlü cihazlar sonradan eklendiği için yükü artan hatlarda karşımıza geliyor. Isınıp soğuyan bir bağlantı her döngüde biraz daha gevşer; yıllar içinde fark edilir hâle gelir.
Belirtiler: hangisi varsa dikkat
- Büyük bir cihaz çalışınca lambaların kısılması, titremesi ya da tam tersi parlaması
- LED ampullerin sebepsiz yere erken bozulması
- Modem, televizyon, şarj adaptörü gibi elektronik cihazların üst üste arızalanması
- Panodan, prizden ya da buattan hafif yanık kokusu
- Bazı prizlerde cihazların çalışmaması, bazılarında normal çalışması
Bunlardan bir tanesi tek başına her zaman nötr sorunu demek değildir. Ama iki üç tanesi aynı anda varsa, bu artık tesadüf değil.
Siz ne yapmalısınız, ne yapmamalısınız?
- Pahalı elektronik cihazları (televizyon, bilgisayar, modem) fişten çekin.
- Panonun kapağını açıp sadece bakın: kararma, erime, is lekesi varsa ana şalteri indirin ve oraya dokunmayın.
- Aynı durumu yaşayan komşunuz var mı sorun. Birkaç dairede birden varsa sorun bina ortak hattında olabilir; yöneticiye haber verin.
- Sigortaları kendiniz sökmeye, bağlantıları sıkmaya çalışmayın. Gevşek nötr gerilim altındayken beklenmedik davranır.
Yerinde nasıl tespit ediyoruz?
Önce yük altında ve yüksüz durumda gerilimi ölçüyoruz; faz-nötr arasındaki değerin yük bindiğinde ne kadar oynadığı bize çok şey anlatıyor. Sonra panodaki nötr baralarını, sayaç çıkışını ve gerekirse bina kolon hattını kontrol ediyoruz. Isınmış klemensleri, kararmış kablo uçlarını kesip temiz uçla yeniden bağlıyor, uygun sıkma torkuyla sabitliyoruz. Sorun binanın ortak hattındaysa bunu yöneticiye yazılı olarak ve fotoğrafla bildiriyoruz.
Elvankent ve Etimesgut’un diğer mahallelerine 08:00–23:00 arası çıkıyoruz. Belirtileri telefonda anlatırsanız aciliyetini birlikte değerlendiririz: 0542 403 36 22.